Vrouwen over gelijke kansen in de elektronische muziekindustrie
‘Je moet je steeds bewijzen’
Het Amsterdamse festival DGTL trapt traditiegetrouw het festivalseizoen af. Hier draait alles om vernieuwing en inclusie. Dat is nodig, want op het podium en achter de schermen is de verdeling nog steeds minder gelijk dan op de dansvloer. Zelfs de Belgische techno-dj Charlotte de Witte koos aan het begin van haar carrière voor de naam Raving George, om niet op haar gender maar op haar muziek beoordeeld te worden. Toch is er verandering gaande. Festivaldirecteur Ellen Evers (DGTL) en visual artist Deniz Kurt vertellen over hun eigen ervaringen met ongelijkheid en welke initiatieven bijdragen aan meer gelijke kansen in de elektronische muziekwereld.
Ellen Evers
Vrouwelijke artiesten in de elektronische muziekindustrie zijn nog steeds in de minderheid. Festivals zoals DGTL proberen daar steeds vaker iets aan te veranderen. Ellen Evers werkt al achttien jaar in de evenementenbranche, waarvan elf jaar in de elektronische muziekscene. Wat haar blijft fascineren, is de dynamiek die ontstaat wanneer duizenden mensen samenkomen. “Een festival is meer dan alleen muziek. Het voelt als een tijdelijke wereld waarin mensen zich vrij voelen om zichzelf te zijn.”
Juist daarom vindt Ellen het belangrijk dat festivals een omgeving creëren waarin iedereen zich welkom voelt. Diversiteit en inclusie zijn volgens haar essentieel voor de toekomst van de sector. “In mijn beginjaren zag ik een industrie die sterk door mannen werd gedomineerd. Line-ups met voornamelijk mannelijke artiesten, technische teams die bijna volledig uit mannen bestonden. En de vrouwen die er wél waren, moesten zich vaak extra bewijzen.” Dat zette haar aan het denken. “Als een industrie die draait om creativiteit en vooruitgang zo weinig diversiteit kent, laten we dan niet veel talent liggen?”
Deniz Kurt
“Talent en technisch inzicht hebben natuurlijk niets met gender te maken.”
Waarom rolmodellen belangrijk zijn
Volgens Ellen is een van de hardnekkigste vooroordelen in de industrie het idee dat vrouwen minder technisch zouden zijn. “Dat zie je vooral in rollen achter de schermen: geluid, licht en stage management. Terwijl talent en technisch inzicht natuurlijk niets met gender te maken hebben.”
Dat beeld wordt ook bevestigd in het onderzoek Achter de Spotlights, dat WOMEN Inc. uitvoerde in opdracht van DGTL en ABN AMRO. Daaruit blijkt dat vrouwen in de elektronische muziekindustrie nog altijd minder zichtbaar zijn op podia en in technische functies. ABN AMRO gelooft in gelijke kansen voor iedereen en wil de obstakels wegnemen die vrouwen belemmeren om hun ambities waar te maken.
Een van de belangrijkste conclusies uit het onderzoek is dat er een gebrek is aan rolmodellen voor veel jonge vrouwen. Een groot probleem, aldus Ellen. “Als jonge vrouwen weinig voorbeelden zien van mensen die op hen lijken in bepaalde rollen, kan dat een enorme drempel zijn.” Juist daarom zijn zichtbaarheid en mentorschap zo belangrijk. “Zodra vrouwen vaker op podia, in studio’s en in technische teams zichtbaar zijn, verandert het beeld vanzelf.”
Vrouwelijk perspectief
Er zou volgens Ellen meer ruimte moeten zijn voor vrouwelijke makers zoals Deniz Kurt. Deniz maakt digitale kunstinstallaties waarin licht, geluid en beweging op elkaar reageren. “Ik heb een technische achtergrond”, vertelt ze. “Ik vind het fascinerend dat je data kunt vertalen naar iets visueels of muzikaals. Cijfers die veranderen in licht, ritme of beweging.”
Deniz werkt op het snijvlak van technologie en kunst. “Door met algoritmes en systemen te spelen ontstaan steeds nieuwe beelden en interactieve ervaringen.”
Momenteel werkt zij, samen met zes andere talenten, aan een installatie voor het DGTL Festival. Die installatie vormt het eindresultaat van de DGTL Academy, een zes maanden durend mentorshipprogramma van DGTL en ABN AMRO voor zes opkomende talenten.
Met producer en dj Pien Breeuwsma (ssscalio) werkt Deniz aan een audiovisuele ervaring over groei en transformatie. Dat thema raakt ook hun persoonlijke situatie: zowel Deniz als Pien is zwanger. “Elke dag verandert er iets, er groeit iets nieuws”, zegt Deniz. “Dat idee van groei en ontwikkeling resoneert sterk in ons werk.”
“Uiteindelijk hoop ik dat we niet meer spreken over ‘vrouwelijke artiesten’, maar over artiesten.”
Van ‘apenrots’ naar nieuwe energie
De elektronische muziekscene van vroeger omschrijft Ellen als een ‘apenrots’. “Het was een sterk door mannen gedomineerde wereld waarin dominantie en luid aanwezig zijn vaak de norm waren. Als vrouw moest je simpelweg harder werken om gehoord en gerespecteerd te worden.” In haar eigen carrière merkte ze dat ze zich in het begin een hardere, meer ‘mannelijke’ manier van communiceren had aangeleerd. “Niet omdat dat bij mij paste, maar omdat ik voelde dat ik anders niet als gelijkwaardig werd gezien.” Later ontdekte Ellen dat leiderschap ook anders kan. “Ik heb geleerd dat ik vanuit mijn eigen, vrouwelijke energie kan leiden.”
Die verandering ziet ze inmiddels ook binnen DGTL Festival terug. Waar het team vroeger grotendeels uit mannen bestond, zijn vrouwen tegenwoordig in de meerderheid. Ellen legt uit: “Met die verandering zie je ook de cultuur veranderen. De uitstraling van het festival is verschoven van koud en industrieel naar warmer, organischer en menselijker.”
Onterecht onderschat
Toch vormen mannen de meerderheid in de elektronische muziekindustrie. Dat uit zich niet altijd in grote, zichtbare conflicten, maar juist in kleine, subtiele momenten. Deniz merkt dat ook: “Soms word ik technisch onderschat, terwijl ik juist de meest technische kennis in de ruimte heb. Of ik word automatisch gezien als iemand in een ondersteunende rol in plaats van de lead artist”, vertelt ze.
Dat soort ervaringen kunnen zich opstapelen. “Je voelt soms de behoefte om constant te bewijzen dat je competent bent.” Daarbij speelt volgens haar ook iets anders mee: geïnternaliseerd patriarchaat. Dit omschrijft ze zelf als “de neiging om jezelf te verkleinen nog voordat iemand anders dat doet. Je twijfelt aan je eigen autoriteit of wacht op toestemming om te spreken.” Inmiddels is Deniz zich hier bewust van. “Ik heb geleerd dat het niet gaat om harder praten, maar om steviger staan.”
Ontwerp installatie DGTL Academy voor DGTL Festival
Een klein initiatief met groot effect
Om dat soort ongelijkheid in de industrie te doorbreken, startten DGTL en ABN AMRO de DGTL Academy. Wat begon als een pilot met één mentor en één talent, is uitgegroeid tot een programma met zes deelnemers uit verschillende disciplines. Het traject combineert workshops, technische verdieping en persoonlijke begeleiding van ervaren vrouwelijke professionals. Ook zijn er sessies van ABN AMRO over ondernemerschap, personal branding en financiële vraagstukken voor artiesten.
Deniz: “Je krijgt niet alleen exposure, maar ook vertrouwen en institutionele steun. Je leert over auteurschap, netwerken, hoe de industrie werkt. Dat zijn dingen die normaal jaren duren om te ontdekken.” De deelnemers werken uiteindelijk samen aan een audiovisuele installatie van 160m² op het festivalterrein die veel mensen in aanraking brengt met hun kunst. “Dat maakt het heel concreet. Je werkt toe naar iets wat mensen echt gaan ervaren."
Meer dan een sponsor
Volgens Ellen onderscheidt de samenwerking met ABN AMRO zich doordat die verder gaat dan een klassieke sponsorrelatie. “Het gaat niet alleen om zichtbaarheid tijdens een festivalweekend. We delen de ambitie om daadwerkelijk iets te veranderen in de sector.”
In de afgelopen jaren kreeg dat vorm via de DGTL Academy en het eerdergenoemde onderzoek naar de positie van vrouwen in de elektronische muziekscene. Vanaf 4 april is er bovendien een documentaire te zien die het thema breder onder de aandacht brengt. Daarmee investeren DGTL en ABN AMRO in talentontwikkeling, meer zichtbaarheid en gelijke kansen binnen de elektronische muziekscene.
“Het blijft niet bij een eenmalige activatie”, zegt Ellen. “We ontwikkelen al jaren programma’s die maanden lopen en impact hebben buiten het festival zelf. We hopen anderen hiermee ook te inspireren.”
De toekomst van de dance scene
Hoe ziet de toekomst eruit als die inspanningen slagen? Voor Ellen is het antwoord verrassend simpel. “Ik hoop dat we over tien jaar het gesprek over gendergelijkheid eigenlijk niet meer hoeven te voeren. Dat een diverse line-up vanzelfsprekend is. Dat technische teams net zo gemengd zijn als creatieve teams. Uiteindelijk zorgt dat ook voor een inclusievere festivalbeleving en een openere werksfeer achter de schermen – voor iedereen.”
Voor Deniz ligt die toekomst in iets vergelijkbaars. “Ik hoop dat we uiteindelijk niet meer spreken over ‘vrouwelijke artiesten’, maar gewoon over artiesten.” Tot die tijd begint verandering waar die altijd begint: klein. Met een mentor. Een kans. Een podium. En met mensen die geloven dat juist dat kleine begin uiteindelijk een groot effect kan hebben.
Barrières doorbreken
Als je begint, kom je vooruit. Maar een gelijke start is in de elektronische muziekindustrie nog niet altijd vanzelfsprekend. Samen met DGTL Festival helpt ABN AMRO deze barrières te doorbreken. Dat doet de bank door financiële steun, coaching, het bieden van een netwerk en een podium. Zo kan wat klein begint, uitgroeien tot grootse prestaties en overwinningen.
Meer weten? Ga naar de website en lees meer.